Manas Destanı özellikleri ve özeti

manas destanıTürk mitolojisinin en eski söylencelerinden biri olan ve 12. yüzyıla kadar uzanan bir geçmişe sahip olan Manas Destanı, Kırgız Türklerine has Manas Han’dan bahseden  bir destandır. 12. yüzyılda Moğolların kurduğu bir devlet olan Karahitaylar ile okul yıllarındaki tarih derslerinden hatırlanan Türk tarihinin önemli isimlerinden Karahanlılar arasında geçen iktidar çekişmelerini konu alan Manas Destanı, dönemin bölgedeki bu iki önemli gücünün mücadelesi esnasında Kırgız halkının yaşadıklarına değinmektedir. Orta Asya’daki pek çok Türk boyunun bildiği bu destan, Cakıp Han ile eşi Çığrıcı’nın çocuğu olan Manas Han’ın kahramanlıklarından bahseder. Doğduğu gün boya gelen elçilerin Manas Han’ının büyüyünce bir kahraman olacağını söylemesi ve düşmanlarının dize getiren güçlü bir yapıya sahip olacağından bahsedilmesi, destanın temel özelliklerinden biridir.

Orta Asya Türk boylarında oldukça farklı versiyonları bulunsa da, genel olarak Manas Han’ın küçük yaşlardan itibaren çok güçlü bir savaşçı olarak düşmanlarını mağlup etmeye başladığı anlatılır. Ok atma konusunda çocukluktan itibaren eşine rastlanmayacak derece bir yeteneğe sahip olduğundan bahsedilen Manas Han’ın bindiği ata da hiçbir atın yetişemediği anlatılmıştır. Manas Han’ın Soyunun, Don ile Kuban ırmakları arasında kalan coğrafyada yaşayan bir Türk boyu olan Nogaylardan geldiği söylenir. Günümüzde Nogayca hala Türk dilleri arasında gösterilmektedir ve bu nedenle de Manas Han’ın soyunun da Orta Asya’nın önemli Türk boylarına kadar dayandığı ifade edilir.

Orta Asya destanlarında Cengiz’den de çok fazla bahsedildiğinden Moğollar ve Orta Asya Türklerinin de dahil olduğu bu destanda, Manas Han’ın büyük kahramanlıklarından bahsedilir. Farklı karakterlerin dahil olduğu birbirinden değişik versiyonları günümüze dek ulaşmış olsa da, Manas Han’ın insanüstü özellikleri tüm coğrafyalarda destanın temel özellikleri olarak öne çıkmaktadır. Elinin bükülmesi mümkün olmayan ve karşısına çıkan tüm düşmanlarını alt etmeyi başaran bir karakter olan betimlenen Manas Han’ın zırhına da hiçbir okun işlemediğinden bahsedilmiştir. 13. yüzyıldan itibaren yayılarak Orta Asya’daki pek çok Türk boyu arasında anlatılmaya başlayan Manas Destanı, Türklerin hayatından da pek çok sahneyi detaylı tasvirlerle anlatmaktadır. Farklı rivayetleri bulunan destanda Mani dinine inanan Moğol kökenli Karahitaylar ile Müslüman olmayı seçen Karahanlılar arasındaki sürtüşmeden de detaylı bir şekilde bahsedilir.

Bir Cevap Yazın